Jalig jól

Hin hvíti kavin hylur mark og ong. Kavin er vakur og fjalir nógv av tí, ið skemmur umhvørvið. Alt órudd er kava undir. Kavin klæðir jørðina í reinan vetrar búnað.

Nøkulunda sum við kavanum er tað við jólunum. Ljós lýsa í glugga og vrá. Ymiskir litir gera ársins myrkastu tíð ljósari. Líkasum foldin ber nakað av óruddi undir kavanum, á sama hátt kann tað hugsast, at tey mongu ljósini fjala eitt tómrúm.

Sjáldan havi eg varnast so nógva neiliga umtalu av jólunum sum í ár. Í adventini hava mong trinið fram í fjølmiðlunum og varpað ljós á, at allur gleimur og glitur ikki einvíst er tann rætta myndin av jólunum. Ljósini, stákanin og meldurin fjala eitt tómt ella myrkt øki í okkara innara menniskja.

Eitt áhugavert sjónarmið, ið sigur frá einum álvarsemi, sum fjøldin sjáldan gevur gætur.

Tað eru fólk, sum hava tað torført um jólini. Ymiskar lagnur og vanlagnur elva til tunglyndi ella einsemi. Einsamallur á jólum, tað ljóðar minni jólaligt.

Havi grundað yvir, um tað er nakar munur á at siga jalig jól ella gleðilig jól. At ynskja einum menniskja jalig jól, - hvat sigur tað? At ynskja gleðilig jól, - hvat sigur tað?

Megni ikki at geva eitt endaligt boð, tí hugsanin er ikki fullborin. Jalig jól nema jørðina og tað jarðiska. Tilgongdin til jólahátíðina, samveran á jólum og jólahaldið. Eru vit tilvitað jalig ella ótilvitað neilig. Tað er ein stórur munur á gerandisdegnum, um vit hugsa jaliga, taka lívið í álvara og skapa tað góða í orði og verki.

Jólini eru sum fólkslig hátíð ikki nógv verd, um kavin og ljósini fjala nakað, sum hóast alt er minni gott og darvandi. Hinvegin er tað gagnligt, at vit fríðka um tilveruna. Tað er í sjálvum sær jaligt, at tað neiliga verður niður tónað. Vit kunnu halda eini jalig jól til gagns og gleði fyri okkara egnu. Vit kunnu minka um einsemi og fátækt og gera jólini jalig fyri tey, ið onkursvegna ikki megna jólini.

Vit kenna heilsanina “gleðilig jól”. Hon er jólalig. Gleðin er ikki ein objektiv stødd. Gleðin nemur kenslurnar, og hon er, kemur og fer. Gleðin er eitt innihald, ið ikki beinleiðis kann vigast og málast, men kann síggjast og hoyrast. Gleðin er djúp, viðkvom og rein.

“Mær er kensla í barmi, sum fróan meg ger, // sum lívgar mítt hjarta á ungmannaferð. // Mær er nakað í sinni, // eitt kærasta minni // við kertum og lag // frá móður, eg hoyrdi á jólum, // tá sálmin hon kvað.”

Gleðilig jól er ein heilsan, ið vit bera hvør øðrum. Í kirkjuligum høpi nemur máliskan ta sannroynd, at hin himmalska gleðin er komin til jarðar í Jesusi.

Máliskan jalig jól hevur menniskjað sum grundlið. Vit eru skapandi, vit fremja og avrika.

Máliskan gleðilig jól sigur frá nøkrum, ið kemur til okkum. Gleðin kemur uttanífrá og tekur búgv í okkum. Gleðin verður fødd, vaknar til lívs, so hon hoyrist og sæst. Gleðin er so djúp, at hon er djúpari enn tann jarðiska tilveran. Vit kunnu vera rímiliga glað, sjálvt um vit eru kedd, trist ella bera sorg. Gleðin er ankrað í nøkrum, ið er størri enn jarðiska tilveran.

Jólini siga frá, at jørðin fær stórfingna vitjan. Guð letur einborna son sín føða av ungari moyggj. Hin himmalski tekur búgv á jørðini og verður menniskja.

Gleðin kemur til okkum, hin sanna gleðin kemur uttanífrá. Hon er ankrað í Guði og hevur Jesus sum innihald.

Hin sanna gleðin tekur jørðina í álvara, tí hin himmalski kom í holdi. Talan er ikki um eina hugmynd. Hin himmalska gleðin ger jólini jalig : “Tú skalt elska Harran, Guð tín, av øllum hjarta tínum og av allari sál tíni og av øllum alvi tínum og av øllum huga tínum og næsta tín sum sjálvan teg.” (Luk. 10,27)

Jólini eru gleðilig, tá vit geva Guði og okkara medmenniskjum gætur. Gleðin hevur trengri kor, um vit seta okkum sjálvi í miðdepilin.

Jólini eru gleðilig, um vit í tilveru og degi eru jalig. Síggja tað vakra og góða í okkara kæru og okkara medmenniskjum. Tendra eina kertu, savna saman gullkorn og lýsa sum stjørnuskot vanligar løtur. Amen.

Orðið : “Men tá ið teir sóu stjørnuna, vórðu teir heilt avbera glaðir.” (Matt. 2,10)

Jógvan Fríðriksson, biskupur

Aftur